देशात ‘या’ 2 लोकसभा आणि 48 विधानसभेच्या जागांवर पोटनिवडणूक; मतदारसंघ, कारण काय? जाणून घ्या

मंगळवारी दोन राज्यांच्या विधानसभा निवडणुका जाहीर झाल्या. निवडणूक आयोगाने महाराष्ट्र आणि झारखंडमधील विधानसभा निवडणुकांच्या तारखा जाहीर केल्या आहेत. यासोबतच देशभरातील 14 राज्यांतील 48 विधानसभेच्या जागा आणि दोन राज्यांतील लोकसभेच्या दोन जागांवर पोटनिवडणूकही होणार आहे.  या दोन लोकसभेच्या जागांवर केरळमधील वायनाडमध्ये १३ नोव्हेंबरला आणि महाराष्ट्रातील नांदेडमध्ये २० नोव्हेंबरला पोटनिवडणूक होणार आहे. या सर्व निवडणुकांचे निकाल २३ नोव्हेंबरला समोर येणार आहेत.
लोकसभेच्या किती जागा रिक्त आहेत?
वायनाड, केरळ: देशभरात ज्या लोकसभा जागांवर पोटनिवडणूक होणार आहे, त्यात वायनाडची जागा सर्वाधिक चर्चेत आहे. 2024 च्या लोकसभा निवडणुकीत वायनाड आणि रायबरेली मतदारसंघातून विजयी झालेल्या राहुल गांधी यांच्या राजीनाम्यामुळे वायनाड जागा रिक्त झाली आहे. राहुल यांनी रायबरेलीची जागा कायम ठेवली आणि वायनाड मतदारसंघाचा राजीनामा दिला होता.
नांदेड, महाराष्ट्र: नांदेड ही देशातील दुसरी लोकसभा जागा आहे जिथे पोटनिवडणूक होणार आहे. काँग्रेसचे खासदार वसंतराव चव्हाण यांच्या निधनामुळे महाराष्ट्रातील ही जागा रिक्त झाली आहे.
बसीरहाट, पश्चिम बंगाल: तृणमूलचे खासदार हाजी नुरुल इस्लाम यांच्या निधनामुळे बसीरहाट लोकसभा जागा रिक्त झाली आहे. या जागेवरील पोटनिवडणुकीची घोषणा निवडणूक आयोगाने केलेली नाही. येथील पोटनिवडणुकीची घोषणा नंतर केली जाईल.
राजस्थानमध्ये विधानसभेच्या सात जागांवर पोटनिवडणूक-
विधानसभा जागा आणि पोटनिवडणुकीचे कारण –
झुंझुनू – काँग्रेसचे आमदार ब्रिजेंद्र ओला खासदार झाल्यानंतर जागा रिक्त झाली.रामगड – काँग्रेस आमदार जुबेर खान यांचे निधनखिंवसर – आरएलओपीचे आमदार हनुमान बेनिवाल खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.सालुंबर – भाजप आमदार अमृतलाल मीणा यांचे निधनचौराशी – भारत आदिवासी पक्षाचे आमदार राजकुमार रॉट खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.दौसा – काँग्रेसचे आमदार मुरारीलाल मीना खासदार झाल्यानंतर रिक्त.देवळी-उनियारा – काँग्रेसचे आमदार हरीश मीना खासदार झाल्यानंतर रिक्त.
पश्चिम बंगालमध्ये विधानसभेच्या सहा जागांवर पोटनिवडणूक-
सीताई – तृणमूलचे आमदार जगदीश चंद्र बर्मा खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.मेदिनीपूर- तृणमूलचे आमदार जून मालिया खासदार झाल्यानंतर जागा रिक्त झाली.नैहाटी – तृणमूलचे आमदार पार्थ भौमिक खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.हरोआ – आमदार खासदार झाले, तृणमूलचे हाजी नुरुल इस्लाम यांचे निधनमदारीहाट – भाजपचे आमदार मनोज तिग्गा खासदार झाल्यानंतर जागा रिक्त झाली.तळडंगरा – तृणमूलचे आमदार अरुप चक्रवर्ती खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.
बिहारमध्ये विधानसभेच्या चार जागांवर पोटनिवडणूक –
तरारी – सीपीआय आमदार सुदामा प्रसाद खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.रामगड – राजद आमदार सुधाकर सिंह खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली होती.बेलागंज – राजदचे आमदार सुरेंद्र यादव खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.इमामगंज – हमचे आमदार जीतन राम मांझी खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.
पंजाबमध्ये विधानसभेच्या चार जागांवर पोटनिवडणूक-
बर्नाला – ही जागा आपचे आमदार गुरमीत हैर खासदार झाल्यानंतर रिक्त झाली आहे.डेरा बाबा नानक – काँग्रेसचे आमदार सुखजिंदर रंधावा खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली आहे.चब्बेवाल – आपचे आमदार राजकुमार चब्बेवाल खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली आहे.गिद्दरबाहा – काँग्रेसचे आमदार अमरिंदर सिंग राजा वाडिंग खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.
आसाममध्ये विधानसभेच्या पाच जागांवर पोटनिवडणूक-
झोलाई (SC) – भाजपचे आमदार परिमल शुक्लबैद्य खासदार झाल्यानंतर जागा रिक्त झाली.सिडली (एसटी) – जागा यूपीपीएलच्या आमदार जोयंता बसुमातारी खासदार झाल्यानंतर रिक्त झाली.बोंगईगाव – अगपचे आमदार फणीभूषण चौधरी खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.बेहाली – भाजप आमदार रणजीत दत्ता खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.समगुरी – काँग्रेसचे आमदार रकीबुल हुसेन खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.
कर्नाटकात विधानसभेच्या तीन जागांवर पोटनिवडणूक –
चन्नपटना – जेडीएसचे आमदार एचडी कुमारस्वामी खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.शिगगाव – भाजप आमदार बसवराज बोम्मई खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.सांदूर – काँग्रेसचे आमदार ई. तुकाराम खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.
केरळमध्ये विधानसभेच्या तीनपैकी दोन जागांवर पोटनिवडणूक –
पलक्कड – काँग्रेसचे आमदार शफी पारंबिल खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.चेलाकारा – सीपीआय(एम) आमदार के. राधाकृष्णन खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली होती.देवीकुलम – सीपीआय(एम) आमदार ए. राजा यांच्या अपात्रतेमुळे ही जागा रिक्त झाली. (कायदेशीर मुद्द्यांमुळे येथे निवडणुका जाहीर झाल्या नाहीत.)
मध्यप्रदेशात विधानसभेच्या दोन जागांवर पोटनिवडणूक –
बुधनी – भाजपचे आमदार शिवराज सिंह चौहान खासदार झाल्यानंतर जागा रिक्त झाली.विजयपूर – काँग्रेसचे आमदार रामनिवास रावत यांच्या राजीनाम्यामुळे ही जागा रिक्त झाली आहे.
सिक्कीममध्ये विधानसभेच्या दोन जागांवर पोटनिवडणूक –
नामची-सिंघिथांग – एसकेएम आमदार कृष्णा कुमारी राय यांच्या राजीनाम्यामुळे ही जागा रिक्त झाली आहे.सोरेंग-चकुंग – एसकेएमचे आमदार प्रेमसिंग तमांग यांच्या राजीनाम्यामुळे ही जागा रिक्त झाली आहे.
गुजरात, उत्तराखंड, मेघालय आणि छत्तीसगडमध्ये प्रत्येकी एका विधानसभेच्या जागेवर पोटनिवडणूक-
वाव, गुजरात – काँग्रेसच्या आमदार गेनीबेन ठाकोर खासदार झाल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली.केदारनाथ, उत्तराखंड – भाजप आमदार शैला रावत यांचे निधनरायपूर शहर दक्षिण, छत्तीसगड – हे भाजप आमदार ब्रिजमोहन अग्रवाल खासदार झाल्यानंतर रिक्त झाले आहे.गमबेगरे मेघालया – काँग्रेसचे आमदार सालेंग ए संगमा खासदार झाल्यानंतर जागा रिक्त झाली आहे.